1) تخمك ـ تخمك    2) تخمدان ـ تخمدان     3) تخمك ـ تخمدان  4) دانه گرده ـ تخمدان

اعمال دستگاه عصبی:

دستگاه عصبی كار هماهنگی ، كنترل  و ارتباط بین اندام های بدن را بعهده دارد .بدین منظور این دستگاه با سه عمل زیر درگیر است : 

 -   دریافت پیام 

    -پردازش اطلاعات دریافتی

    -صدور فرمان 

بخش های دستگاه عصبی :

     -دستگاه عصبی مركزی یا مراكز عصبی ( CNS ) 

 شامل : مغز  و نخاع

      - دستگاه عصبی محیطی یا اعصاب ( PNS ) 

شامل : اعصاب مرتبط با مغز و اعصاب مرتبط با نخاع این اعصاب از نظر عمل به دو گروه تقسیم می شوند : 

         <اعصاب حسی ( كه پیام ها را به مراكز عصبی می برند ) 

           <اعصاب حركتی ( كه باعث تحرك ماهیچه ها یا ترشح غده ها می شوند) 

بافت عصبی  : 

           بافت اصلی دستگاه عصبی بافت عصبی  نام دارد . این بافت از سلول های عصبی یا نورون (  Neuron )تشكیل شده است . 

هر نورون متشكل از سه قسمت است : 

- دندریت (( Denderite ، دریافت كننده پیام

-  جسم سلولی (cell body )، محل قرار گرفتن هسته

-  آكسون ( axon )

رشته یا  تار عصبی : 

به دندریت ها وآكسون های بلند، رشته عصبی گویند .

رشته های عصبی بلند توسط نوع چربی سفید رنگ به نام میلین پوشیده شده است . 

 عصب : 

 به مجموعه تار های عصبی كه توسط غلافی در بر گرفته شده اند ، عصب گویند . 

انواع نورون هااز نظر عمل : 

نورون حسی :  

 پیام هارا ازاندام های حسی بهمراكز عصبی انتقال می دهند و دندریت  بلند دارند . 

   نورون حركتی :

  فرمان ها را از مراكزعصبی به اندام های عمل كننده ( ماهیچه یا غده ) انتقال می دهند وآكسون بلند دارند  . 

 نورون بینابینی (رابط)  : 

 در مراكز عصبی قرار دارند و بین نورون حسی وحركتی ارتباط برقرار می كنند.

 سیناپس :

       محل ارتباط یك نورون با نورون دیگر (یا سلول ماهیچه ای ) 

را سیناپس گویند . 

در محل سیناپس ها پیام عصبی به كمك مواد شیمیایی ازپایانه آكسونی یك نورون 

 به دندریت نورون  بعدی منتقل می شود .

دستگاه عصبی مركزی :

مغز و نخاع را شامل می شود كه اجتماعی ازنورون ها است و مركز بسیاری از اعمال ارادی و غیر ارا دی است . 

مغز : 

    تشكیل شده است از :   

        -    مخ                         

        -  مخچه

        - بصل النخاع

مخ از دو نیم كره تشكیل شده است كه به وسیله نوار هایی از رشته های عصبی به هم مرتبط اند .

هر یك از نیم كره های مخ  اعمال مخصوصی را انجام می دهند ،  در عین حال نیمكره راست اعمال سمت چپ بدن و نیمكره چپ اعمال سمت راست بدن را كنترل می كند . 

 درمخ نواحی مختلفی در نظر گرفته می شودازجمله : 

-         ناحیه پس سری  ( مركز بینایی)

-         ناحیه گیجگاهی  ( مركز شنوایی )

-         نواحی اعمال حسی

-        نواحی اعمال حركتی  

    مخ :

   سطح مخ را ماده خاكستری تشكیل می دهد كه محل استقرار جسم سلولی نورون ها است كه  آن را قشر خاكستری  مخ ( Cortex ) گویند .این بخش به دلیل 

 وسعت خود سبب چین خوردگی سطح مخ شده ست .در زیر قشر مخ ماده سفید قرار دارد كه متشكل از رشته های عصبی میلین دار (  دارای پوشش چربی) است . 

مخچه  :

         مخچه درزیر ناحیه پس سری مخ قرار دارد .مخچه مركز كنترل و هماهنگی عمل ماهیچه ها است .

بصل النخاع :

         بصل النخاع مركز كنترل عمل قلب و تنفس و دستگاه گوارش است . 

 نخاع :

       به صورت طناب سفید رنگی درون محرای ستون مهره ها قراردارد . نخاع تا دومین مهره كمر ادامه دارد .

درنخاع ماده خاكستری(به شكلX ) در داخل و ماده سفید در سطح قراردارد. نخاع مركز عصبی بسیاری از اعمال غیر ارادی است . 

دستگاه عصبی محیطی :

اعصاب مغزی :

        به مغز 12جفت عصب متصل است

 اعصاب نخاعی : 

از نقاط مختلف نخاع 31 جفت عصب خارج می شود .

هرعصب نخاعی دارای دو ریشه است . 

-  ریشه پشتی ، (حسی) 

پیام های عصبی كه توسط نورون های حسی  از سطح بدن می آیند ازاین ریشه وارد نخاع می شوند . 

-  ریشه جلویی (حركتی)

متشكل از آكسون نورون هایی است كه جسم سلولی آنها در ماده خاكستری نخاع 

 قراردارند و فرمان های عصبی را به اندام های حركتی می رسانند .

انعكاس :  

    انعكاس پاسخی سریع و غیر ارادی به یك محرك است. یك مثال برخورد دست به یك جسم تیزیا داغ است .كه با یك عمل انعكاسی دست به عقب كشیده می شود .در این عمل پیام حاصل از اثر تیزی یا گرما  از طریق یك نورون حسی  به  نخاع  برده می شود ودرآنجا به نورون حركتی منتقل می شود و نورون حركتی ماهیچه دست را منقبض می نماید كه درنتیجه دست به عقب كشیده می شود.  

- اعصاب مغز و نخاع را می توان بر حسب نوع عمل آنها در دو گروه قرار داد :

ا - اعصاب حسی و اعصاب حركتی .

    اعصاب حركتی نیز خود به دو گروه تقسیم می شوند : 

      اعصاب  پیكری : 

      اعصابی كه باعث به انقباض در آمدن ماهیچه های اسكلتی می شوند و به صورت ارادی نیز عمل می كنند .

اا-   اعصاب خود مختار : 

     این اعصاب به صورت غیر ارادی عمل می نمایند و  به دو دسته تقسیم می شوند : 

-   اعصاب سمپاتیك ( تشدید كننده ، مثلأ ضربان قلب را افزایش می دهند ) 

-   اعصاب پاراسمپاتیك ( آرام كننده ، مثلأ ضربان قلب را كاهش می دهند ) 

تنظیم شیمیایی :

            علاوه بر دستگاه عصبی كه از طریق علائم الكتریكی اعمال بدن تنظیم می نماید  ، یك سری مواد شیمیایی نیز در تنظیم اعمال بدن شركت دارند كه از تعدادی غده ترشح می شوند .

غده :  مجموعه ای از سلو ل های ویژه كه ماده ای را از خود ترشح می كنند . 

انواع غدد :

            - غدد برون ریز

-        غدد درون ریز

غدد برون ریز غددی هستند كه ترشحات خود را از

 طریق مجرایی به خارج بدن یا  مجاری داخل بدن

 مانند لوله گوارش می ریزند .

مثال : غدد چربی ، غدد بزاقی و.... 

§   غدد درون ریز غددی هستند كه ترشحات خود را به درون رگ های خونی می ریزند وآن ها را هورمون     Hormone  می نامند.

انواع هورمون ها :

·         هورمون های پروتئینی

·         هورمون های چربی مانند ( استروئیدی )

 نحوه عمل هورمون ها:

هورمون ها پس از ترشح به خون ازطریق رگ های خونی در بدن پخش

 می شوند اما فقط برسلول های اندام هدف خود كه گیرنده آن هورمون

 را دارند اثر می گذارند و فعالیت های آنرا تغییر می دهند.

 مهمترین غدد درون ریز بدن :

غده هیپوفیز :

این غده در زیر مغز و در كف جمجمه قرار دارد . غده هیپوفیز هورمون های متعددی

 ترشح می كند كه تعدادی از آنها ترشح سایر غدد درون ریز بدن را كنترل می نمایند .

ترشحات هیپوفیز توسط بخشی از مغز در بالای این غده  ( هیپوتالاموس ) كنترل می شود .

×       مهمترین هورمون غده هیپوفیز هورمون رشد ( Growth hormone ) نام دارد.

اعمال هورمون رشد (  (GH :

§         سبب افزایش پروتئین در عموم سلول ها ( خصوصا‏‎‏ٌ ماهیچه ها ) می شود.

§         بااثر بر استخوان ها موجب رشد آنها می شود.

§         تكثیر سلول ها را سرعت می بخشد .

§         قند خون را افزایش می دهد 

تنیجه این اعمال رشد وافزایش وزن بدن است .

نمودار مقابل افزایش وزن دو موش همزاد در حال رشد را نشان می دهد

 كه به یكی از آنها روزانه هورمون رشد تزریق شده است. 

        هورمون رشد تا حدود 20 سالگی با تأثیربرمنطقه غضروفی نزدیك انتهای استخوان های دراز و استخوان سازی در آنها ، سبب رشد طولی آنها وافزایش قد می شود ، اما بعد از آن سبب رشد قطری استخوان ها می شود .

عوارض اختلال در ترشح هورمون رشد:

×       كوتاه قدی (خرد پیكری ) –  در اثركاهش شدید هورمون رشد قبل از بلوغ روی می دهد ، این پدیده با تزریق هورمون رشد قبل از پایان رشد استخوان های دراز قابل درمان است .

×       بلند قدی فوق العاده  -  در اثرافزایش بیش از حد هورمون رشد قبل از بلوغ روی می دهد .

×       آكرومگالی - در اثرافزایش ترشح هورمون رشد بعد از بلوغ روی می دهد ، در این صورت قد تغییر نمی كند اما قطر استخوان ها ، بویژه استخوانهای صورت بیش از حد افزایش خواهد یافت  .

غده تیروئید :

    غدة تیروئید در جلوی حنجره قرار گرفته است و دو بخش( لوب ) دارد كه

 بوسیلة یك رابط به هم متصلند. تیروئید از تعداد زیادی محفظه بسته

 ( فولیكول ) درست شده است كه در اطراف آنها مویرگ های خونی وجود

 دارند .  سلول های این فولیكول ها هورمون تیروكسین را ترشح می نمایند .

 هورمون تیروكسین یك آمینو اسید دارای عنصریُد است.

      اعمال هورمون تیروكسین :

·         افزایش سوخت و ساز( متابولیسم) عمومی سلول ها ی بدن

·         شدت بخشیدن به رشد و نمو

با توجه اعمال تیروئید در می یابیم

در پركاری تیروئید سوخت و ساز                                  در كم كاری غده تیروئید ، سوخت و ساز بدن

بدن افزایش شدید می یابد این مسئله باعث:                           كاهش می یابد كه نتیجه آن :

-        افزاش ضربان قلب                                  -      كاهش ضربان قلب

-        گرمازایی بیشتر                                      |+| نظرات ()